Zawsze Darmowa dostawa
Zamówienia telefoniczne 
Nadciśnienie tętnicze co jeść a czego unikać? Przewodnik żywieniowy dla osób z nadciśnieniem tętniczym
Spis treści
1. Wstęp
Nadciśnienie tętnicze to jedna z najczęściej diagnozowanych chorób przewlekłych w Polsce. Wiele osób przez długi czas nie odczuwa żadnych objawów, dlatego problem bywa wykrywany przypadkowo podczas rutynowych badań lub kontroli u lekarza. Tymczasem nieleczone nadciśnienie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zawał serca, udar mózgu czy niewydolność nerek.
Dobra wiadomość jest taka, że oprócz leczenia farmakologicznego ogromne znaczenie ma styl życia a szczególnie sposób odżywiania. Odpowiednio skomponowana dieta może wspierać obniżenie ciśnienia, poprawiać kondycję naczyń krwionośnych oraz zmniejszać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
2. Czym jest nadciśnienie tętnicze?
Nadciśnienie tętnicze to przewlekłe podwyższenie ciśnienia krwi. Rozpoznaje się je najczęściej przy wartościach 140/90 mmHg lub wyższych. Choroba przez długi czas może nie dawać żadnych objawów.
Nieleczone nadciśnienie zwiększa ryzyko:
-
zawału serca
-
udaru mózgu
-
niewydolności serca
-
chorób nerek
Według danych Narodowy Fundusz Zdrowia nadciśnienie jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych w Polsce.
-Narodowy Fundusz Zdrowia. Nadciśnienie tętnicze – raport NFZ, 2022.
-Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym, 2020–2023.
-Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH. Sytuacja zdrowotna ludności Polski, 2023.
3. Dlaczego dieta ma tak duże znaczenie?
To, co jemy, wpływa bezpośrednio na:
-
ilość sodu i potasu w organizmie,
-
elastyczność naczyń krwionośnych,
-
masę ciała,
-
poziom glukozy i lipidów we krwi.
Odpowiednia dieta może wspierać leczenie farmakologiczne, a w początkowym stadium choroby bywa jednym z najważniejszych elementów terapii.
-Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Żywienie w nadciśnieniu tętniczym, 2021–2024.
-Ministerstwo Zdrowia. Profilaktyka chorób układu krążenia – materiały edukacyjne, 2022.
4. Co jeść przy nadciśnieniu?
4.1 Warzywa i owoce
Powinny stanowić podstawę diety. Są źródłem potasu, błonnika i przeciwutleniaczy. Zaleca się spożywanie co najmniej 400–500 g warzyw i owoców dziennie.
Szczególnie korzystne są:
-
pomidory
-
szpinak
-
brokuły
-
papryka
-
owoce jagodowe
-Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Talerz Zdrowego Żywienia, 2022.
-NIZP PZH. Normy żywienia dla populacji Polski, aktualizacja 2020.
4.2 Produkty pełnoziarniste
Pełnoziarniste pieczywo, kasze i płatki owsiane pomagają stabilizować poziom glukozy i wspierają kontrolę masy ciała.
Warto wybierać:
-
chleb razowy
-
kaszę gryczaną
-
płatki owsiane
-
brązowy ryż
-NCEŻ. Produkty zbożowe w profilaktyce chorób serca, 2021.
4.3 Ryby i zdrowe tłuszcze
Ryby morskie (łosoś, makrela, śledź) są źródłem kwasów omega-3, które wspierają pracę serca. Zamiast masła warto stosować oliwę z oliwek lub olej rzepakowy.
-NCEŻ. Tłuszcze w diecie – zalecenia praktyczne, 2023.
-Instytut Żywności i Żywienia. Rola kwasów omega-3 w diecie, 2021.
4.4 Rośliny strączkowe i orzechy
Soczewica, ciecierzyca, fasola oraz niesolone orzechy dostarczają białka roślinnego i błonnika.
-NCEŻ. Rośliny strączkowe w codziennej diecie, 2022.
4.5 Nabiał o obniżonej zawartości tłuszczu
Jogurt naturalny, kefir czy twaróg półtłusty mogą być elementem zdrowej diety, pod warunkiem braku dodatku soli i cukru.
-NIZP PZH. Normy żywienia 2020.
5. Czego unikać przy nadciśnieniu?
5.1 Nadmiar soli
Zaleca się ograniczenie soli do maksymalnie 5 g dziennie (około jednej płaskiej łyżeczki). Problemem jest głównie sól ukryta w przetworzonych produktach.
-NCEŻ. Sód w diecie Polaków, 2021.
-Ministerstwo Zdrowia. Program ograniczania spożycia soli, 2022.
5.2 Żywność wysokoprzetworzona
Gotowe dania, fast foody, słone przekąski i wędliny zawierają dużo sodu i tłuszczów nasyconych.
NFZ. Raport: Nadwaga i otyłość a choroby przewlekłe, 2022.
5.3 Tłuszcze nasycone i trans
Nadmiar tłustego mięsa, smalcu czy wyrobów cukierniczych może pogarszać profil lipidowy i sprzyjać chorobom serca.
-
NCEŻ. Tłuszcze w diecie - aktualne zalecenia, 2023.
4.4 Nadmiar alkoholu
Alkohol może podnosić ciśnienie i osłabiać działanie leków. Bibliografia
-Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Alkohol a zdrowie, 2021–2024.
6 Jak komponować posiłki w praktyce?
-
Połowa talerza - warzywa
-
1/4 talerza - produkty pełnoziarniste
-
1/4 talerza - białko (ryba, drób, strączki)
-
Tłuszcz - niewielka ilość oliwy lub oleju rzepakowego
-
Ograniczenie dosalania potraw
Regularne posiłki pomagają stabilizować metabolizm i wspierają kontrolę masy ciała.
-NCEŻ. Talerz Zdrowego Żywienia – praktyczne wskazówki, 2022.
7. Najczęstsze błędy żywieniowe
-
dosalanie „z przyzwyczajenia”
-
brak warzyw w każdym posiłku
-
nadmierne spożycie wędlin
-
zastępowanie wody słodzonymi napojami
-
nieregularne posiłki
-NCEŻ. Najczęstsze błędy żywieniowe Polaków, 2023.
8. Podsumowanie
Przy nadciśnieniu tętniczym warto:
- zwiększyć spożycie warzyw i owoców
- wybierać produkty pełnoziarniste
- stosować zdrowe tłuszcze
-ograniczyć sól i żywność przetworzoną
- dbać o prawidłową masę ciała
Zmiany żywieniowe nie muszą być radykalne. Najważniejsza jest regularność i stopniowe wprowadzanie zdrowych nawyków. Odpowiednia dieta to jeden z kluczowych elementów wspierających zdrowie serca.
9. Bibliografia
-Narodowy Fundusz Zdrowia. Nadciśnienie tętnicze - raport NFZ, 2022.
-Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym, 2020–2023.
-Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH. Sytuacja zdrowotna ludności Polski, 2023.
-Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Żywienie w nadciśnieniu tętniczym, 2021–2024.
-Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Talerz Zdrowego Żywienia, 2022.
-NCEŻ. Sód w diecie Polaków, 2021.
-Ministerstwo Zdrowia. Program ograniczania spożycia soli, 2022.
-NIZP PZH. Normy żywienia dla populacji Polski, aktualizacja 2020.
-Ministerstwo Zdrowia. Profilaktyka chorób układu krążenia - materiały edukacyjne, 2022.
