Kaloryczność napojów "zero"- czy naprawdę nie mają kalorii?

Spis treści

  1. Wstęp
  2. Czym są napoje „zero” i skąd ich popularność
  3. Ile kalorii mają napoje zero w praktyce
  4. Dlaczego na etykiecie widnieje „0 kcal”
  5. Jak działają słodziki i skąd bierze się smak
  6. Czy kalorie z napojów zero mają znaczenie w odchudzaniu
  7. Wpływ napojów zero na apetyt i zachowanie
  8. Napoje zero a codzienne nawyki żywieniowe
  9. Czy można pić napoje zero bez ograniczeń
  10. Napoje zero a inne napoje
  11. Bibliografia

1. Wstęp

Napoje typu „zero” są bardzo często wybierane przez osoby, które chcą schudnąć lub ograniczyć spożycie cukru. Widząc na etykiecie „0 kcal”, wiele osób zakłada, że można je pić bez żadnych ograniczeń i bez wpływu na sylwetkę. To podejście wydaje się logiczne skoro coś nie ma kalorii, nie powinno wpływać na masę ciała. W praktyce jednak temat jest bardziej złożony. Kaloryczność napojów zero jest bardzo niska, ale ich wpływ na dietę nie kończy się wyłącznie na liczbie kalorii.  W tym artykule wyjaśniamy nie tylko ile kalorii mają napoje zero, ale też czy rzeczywiście nie mają wpływu na proces odchudzania.

-Jarosz M. (red.), Normy żywienia dla populacji Polski, NIZP-PZH, 2020

-Gawęcki J., Żywienie człowieka, PWN, 2018

2. Czym są napoje „zero” i skąd ich popularność

Napoje „zero” to produkty, które nie zawierają cukru lub zawierają go w śladowych ilościach. Zamiast cukru stosuje się w nich substancje słodzące, które pozwalają uzyskać słodki smak bez dostarczania dużej ilości energii. Ich popularność wynika z kilku powodów. Po pierwsze, odpowiadają na potrzebę ograniczania cukru w diecie, co jest coraz częściej zalecane w kontekście zdrowia. Po drugie, pozwalają zachować przyjemność picia słodkich napojów bez poczucia „psucia diety”. Dla wielu osób napoje zero są kompromisem między smakiem a kontrolą kalorii. Nie trzeba rezygnować ze słodkiego smaku, a jednocześnie można ograniczyć energię dostarczaną z napojów.  To właśnie sprawia, że są tak często wybierane w trakcie odchudzania.

-Kunachowicz H., Zasady żywienia człowieka, PZWL, 2017

-Gawęcki J., Żywienie człowieka, PWN, 2018

3. Ile kalorii mają napoje zero 

W większości przypadków napoje zero zawierają od 0 do około 5 kcal na 100 ml. Oznacza to, że nawet wypicie całej butelki takiego napoju dostarcza bardzo niewielkiej ilości energii.

Dla porównania klasyczne napoje słodzone mogą zawierać około 40-50 kcal na 100 ml, co w skali dnia może dawać kilkaset dodatkowych kalorii.
Napoje zero mają znikomy wpływ na dzienny bilans kaloryczny dlatego są często wybierane jako zamiennik słodzonych napojów. Zmiana zwykłej coli na wersję zero może obniżyć ilość spożywanej energii bez konieczności zmiany innych elementów diety.

-Włodarek D., Dietetyka, PZWL, 2014

-Jarosz M. (red.), Normy żywienia, 2020

4. Dlaczego na etykiecie widnieje „0 kcal”

 Czy „0 kcal” oznacza dosłownie brak kalorii?  Jest to pewne uproszczenie wynikające z przepisów dotyczących znakowania żywności. Zgodnie z regulacjami, jeśli produkt zawiera bardzo małą ilość energii, producent może zaokrąglić wartość do zera. Oznacza to, że napój może zawierać śladowe ilości kalorii, ale są one na tyle niewielkie, że nie mają znaczenia. 

-Rozporządzenie UE nr 1169/2011

-Jarosz M. (red.), Normy żywienia, 2020

5. Jak działają słodziki i skąd bierze się smak

Słodziki stosowane w napojach zero są wielokrotnie słodsze od cukru, dlatego używa się ich w bardzo małych ilościach. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie intensywnego słodkiego smaku bez dostarczania energii. Niektóre z tych substancji nie są trawione przez organizm, inne są metabolizowane w minimalnym stopniu. To właśnie dlatego ich wpływ kaloryczny jest praktycznie zerowy. Z biologicznego punktu widzenia organizm odbiera słodki smak, ale nie otrzymuje energii. 

-EFSA, Safety of sweeteners, 2011

-Gawęcki J., Żywienie człowieka, PWN, 2018

6. Czy kalorie z napojów zero mają znaczenie w odchudzaniu

Z matematycznego punktu widzenia kaloryczność napojów zero nie ma większego znaczenia. Ich wpływ na bilans energetyczny jest minimalny i nie decyduje o tym, czy schudniemy. To oznacza, że:
same napoje zero nie powodują przyrostu masy ciała. Jednak odchudzanie to nie tylko liczby. To także zachowanie, nawyki i sposób podejmowania decyzji żywieniowych. I właśnie tutaj napoje zero mogą mieć pośredni wpływ.

-Włodarek D., Dietetyka, PZWL, 2014

-Jarosz M. (red.), Normy żywienia, 2020

7. Wpływ napojów zero na apetyt i zachowanie

U części osób napoje zero mogą zwiększać ochotę na produkty słodkie. Wynika to z tego, że organizm odbiera słodki smak, ale nie otrzymuje energii, co może zaburzać mechanizmy regulujące głód. Nie oznacza to, że dzieje się tak u każdego. Reakcja jest indywidualna. Jednak niektórzy  zauważają, że po napojach zero trudniej kontrolować apetyt.

Może to prowadzić do:

  • częstszego podjadania
  • większych porcji
  • większej ochoty na słodycze

-Włodarek D., Dietetyka, PZWL, 2014

-Jarosz M. (red.), Zdrowie a styl życia, 2021

8. Napoje zero a codzienne nawyki żywieniowe

Regularne picie napojów zero może utrwalać potrzebę słodkiego smaku w diecie. To sprawia, że trudniej jest przyzwyczaić się do mniej przetworzonych produktów i naturalnych smaków.

Z czasem może to prowadzić do sytuacji, w której:

  • woda wydaje się nie dobra
  • naturalne produkty nie dają satysfakcji
  • pojawia się ciągła potrzeba  czegś słodkiego

W dłuższej perspektywie może to utrudniać trwałą zmianę sposobu odżywiania.

-Jarosz M. (red.), Zdrowie a styl życia, 2021

-Gawęcki J., Żywienie człowieka, PWN, 2018

9. Czy można pić napoje zero bez ograniczeń

Choć kaloryczność napojów zero jest niska, nie oznacza to, że warto spożywać je w dowolnych ilościach. Każdy produkt powinien być częścią zbilansowanej diety, a nie jej podstawą.

 Podstawą nawodnieniea powinna być:

  • woda
  • herbata
  • napary

Napoje zero nie powinny zastępować zdrowych nawyków.

-EFSA, Dietary Reference Values for water, 2010

-Jarosz M. (red.), Normy żywienia, 2020

10. Napoje zero a inne napoje

Porównując napoje zero z klasycznymi napojami słodzonymi, różnica jest bardzo wyraźna. Napoje słodzone dostarczają dużej ilości cukru i kalorii, które nie dają uczucia sytości.

Zamiana ich na napoje zero może zmniejszyć ilość spożywanej energii i ułatwić odchudzanie. Jednak w porównaniu do wody napoje zero wypadają gorzej, ponieważ nie uczą naturalnych nawyków i mogą wpływać na preferencje smakowe.

 Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest:

  • ograniczanie napojów słodzonych
  • umiarkowane korzystanie z napojów zero
  • stawianie na wodę jako podstawę

-Gawęcki J., Żywienie człowieka, PWN, 2018

-Jarosz M. (red.), Normy żywienia, 2020

11. Podsumowanie

Kaloryczność napojów zero jest bardzo niska i nie wpływa bezpośrednio na masę ciała. Napoje mogą być pomocne w ograniczaniu cukru i kalorii, szczególnie jako zamiennik słodzonych napojów.

12. Bibliografia

-Jarosz M. (red.), Normy żywienia dla populacji Polski, NIZP-PZH, 2020

-Gawęcki J., Żywienie człowieka, PWN, 2018

-Kunachowicz H., Zasady żywienia człowieka, PZWL, 2017

-Włodarek D., Dietetyka, PZWL, 2014

-Jarosz M. (red.), Normy żywienia, 2020

-Rozporządzenie UE nr 1169/2011