Zawsze Darmowa dostawa
Zamówienia telefoniczne 
Hormony a masa ciała- jak wpływają na przybieranie na wadze i chudnięcie
Spis treści
1. Wstęp
Wiele osób, które próbują schudnąć lub utrzymać wagę po diecie, ma wrażenie, że organizm „działa przeciwko nim”. Pojawia się głód mimo regularnych posiłków, waga stoi mimo deficytu kalorycznego, a stres czy brak snu natychmiast odbijają się na sylwetce. Coraz częściej w takich sytuacjach pada jedno słowo: hormony. I słusznie. Hormony sterują procesem odchudzania. Regulują apetyt, sytość, tempo metabolizmu, reakcję na stres i sposób magazynowania energii.
2. Dlaczego hormony mają kluczowe znaczenie dla masy ciała
Hormony to chemiczne przekaźniki, które koordynują pracę całego organizmu. To one decydują:
-
kiedy odczuwamy głód,
-
jak długo jesteśmy syci,
-
ile energii zużywa organizm,
-
czy nadmiar energii zostanie spalony, czy zmagazynowany.
Jeśli gospodarka hormonalna jest zaburzona, nawet dobrze zbilansowana dieta może nie przynosić oczekiwanych efektów. Dlatego masa ciała nie jest wyłącznie kwestią „jedzenia mniej i ruszania się więcej”.
-Jarosz M., Otyłość – problem zdrowia publicznego, NIZP PZH
-NIZP PZH, Nadwaga i otyłość – mechanizmy regulacji masy ciała
3. Insulina - hormon magazynowania energii
Insulina reguluje poziom glukozy we krwi i umożliwia transport energii do komórek. Jej wysoki poziom sprzyja:
-
magazynowaniu energii w postaci tkanki tłuszczowej,
-
ograniczeniu spalania tłuszczu,
-
wahaniom apetytu.
Częste podjadanie, nieregularne posiłki i duże skoki cukru we krwi prowadzą do częstych wyrzutów insuliny, co utrudnia redukcję masy ciała i sprzyja tyciu.
-Gawęcki J., Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, PWN
-Kunachowicz H. i in., Tabele składu i wartości odżywczej żywności, PZWL
4. Leptyna i grelina - hormony głodu i sytości
Leptyna informuje organizm, że zapasy energii są wystarczające, a grelina pobudza apetyt. Podczas odchudzania:
-
poziom leptyny spada,
-
poziom greliny rośnie.
Efektem tego jest głód, mniejsza sytość i silniejsza potrzeba jedzenia. To naturalny mechanizm obronny organizmu, a nie brak silnej woli. Dlatego po diecie tak trudno utrzymać nową masę ciała.
-Jarosz M. (red.), Zasady prawidłowego żywienia dorosłych, NIZP PZH
-Wądołowska L., Zachowania żywieniowe a zdrowie, Wydawnictwo UWM
5. Kortyzol - stres a przybieranie na wadze
Kortyzol, czyli hormon stresu, odgrywa ogromną rolę w regulacji masy ciała. Jego przewlekle podwyższony poziom:
-
zwiększa apetyt,
-
sprzyja odkładaniu tłuszczu szczególnie w okolicach brzycha
-
utrudnia kontrolę ilości spożywanego jedzenia.
Stres, brak regeneracji i presja związana z dietą mogą więc bezpośrednio utrudniać chudnięcie.
-NIZP PZH, Stres a zdrowie
-WHO, Healthy diet and lifestyle
6. Hormony tarczycy a tempo metabolizmu
Hormony tarczycy regulują tempo przemiany materii. Ich niedobór może prowadzić do:
-
spowolnienia metabolizmu,
-
łatwiejszego przybierania na wadze,
-
trudności w utrzymaniu efektów odchudzania.
Choć nie każda nadwaga wynika z problemów z tarczycą, długotrwałe restrykcje energetyczne mogą pośrednio wpływać na jej funkcjonowanie.
-Jarosz M., Żywienie a zdrowie tarczycy, NIZP PZH
-Gawęcki J., Podstawy dietetyki, PWN
7. Hormony po diecie redukcyjnej
Po zakończeniu diety organizm często funkcjonuje w trybie „oszczędzania energii”. Zmiany hormonalne sprzyjają:
-
większemu apetytowi,
-
spowolnieniu metabolizmu,
-
szybszemu magazynowaniu nadwyżek energii.
To właśnie dlatego utrzymanie masy ciała bywa trudniejsze niż samo schudnięcie.
-Jarosz M., Otyłość – problem zdrowia publicznego, NIZP PZH
-Wądołowska L., Zachowania żywieniowe a masa ciała, Wydawnictwo UWM
8. Jak dieta wpływa na gospodarkę hormonalną
Sposób odżywiania ma ogromny wpływ na hormony. Dieta wspierająca równowagę hormonalną to dieta:
-
regularna,
-
sycąca,
-
z odpowiednią ilością białka,
-
oparta na produktach o niskiej gęstości energetycznej.
Chaotyczne jedzenie i skrajne wahania kaloryczności nasilają zaburzenia hormonalne.
-Jarosz M. (red.), Normy żywienia dla populacji Polski, NIZP PZH
-Gertig H., Przysławski J., Bromatologia, PZWL
9. Sen i styl życia jako regulatory hormonów
Niedobór snu zaburza równowagę leptyny i greliny, zwiększając apetyt i ochotę na wysokokaloryczne produkty. Styl życia, w tym rytm dnia i poziom stresu, ma kluczowe znaczenie dla regulacji hormonalnej.
Bez regeneracji nawet najlepsza dieta może nie działać.
-NIZP PZH, Sen a zdrowie metaboliczne
-WHO, Sleep and health
10. Dlaczego restrykcyjne diety zaburzają hormony
Bardzo niska kaloryczność, głodówki i częste „zaczynanie od nowa” nasilają adaptacje hormonalne. Organizm odbiera takie działania jako zagrożenie i reaguje zwiększoną skłonnością przybierania na wadze po zakończeniu diety.To właśnie na tym poziomie powstaje efekt jo-jo.
-Wądołowska L., Psychologiczne i metaboliczne aspekty diet redukcyjnych, Wydawnictwo UWM
-Jarosz M., Otyłość – problem zdrowia publicznego, NIZP PZH
11. Podsumowanie
Hormony mają znaczący wpływ na to, czy organizm będzie sprzyjał chudnięciu, czy tyciu. Regulują apetyt, sytość, metabolizm i reakcję na stres. Zrozumienie ich roli pozwala spojrzeć na masę ciała nie jak na test silnej woli, lecz jak na efekt złożonych procesów biologicznych.
12. Bibliografia
-Jarosz M., Otyłość – problem zdrowia publicznego, NIZP PZH
-NIZP PZH, Nadwaga i otyłość – mechanizmy regulacji masy ciała
-Gawęcki J., Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, PWN
-Jarosz M. (red.), Zasady prawidłowego żywienia dorosłych, NIZP PZH
-Jarosz M., Żywienie a zdrowie tarczycy, NIZP PZH
-Jarosz M. (red.), Normy żywienia dla populacji Polski, NIZP PZH
-Wądołowska L., Psychologiczne i metaboliczne aspekty diet redukcyjnych, Wydawnictwo UWM
-Jarosz M., Otyłość – problem zdrowia publicznego, NIZP PZH
-Gertig H., Przysławski J., Bromatologia, PZWL
-Gawęcki J., Podstawy dietetyki, PWN
-Wądołowska L., Zachowania żywieniowe a zdrowie, Wydawnictwo UWM
-Kunachowicz H. i in., Tabele składu i wartości odżywczej żywności, PZWL
