Hashimoto - jak dieta wspiera tarczycę i metabolizm

Spis treści

1. Wstęp

2.  Czym jest choroba Hashimoto i jak wpływa na organizm?

3. Hormony tarczycy a metabolizm - dlaczego masa ciała rośnie?

4. Kluczowe składniki odżywcze w Hashimoto

5. Dieta przeciwzapalna jako fundament terapii żywieniowej

6. Hashimoto a insulinooporność i gospodarka węglowodanowa

7. Gluten i nabiał - eliminować czy nie?

8. Jelita, mikrobiota i odporność w Hashimoto

9. Styl życia: sen, stres, aktywność fizyczna

10. Najczęstsze błędy dietetyczne u osób z Hashimoto

11. Podsumowanie

12.  Bibliografia

1. Wstęp

2. Czym jest choroba Hashimoto i jak wpływa na organizm?

Choroba Hashimoto to przewlekła choroba autoimmunologiczna. Układ odpornościowy produkuje przeciwciała (anty-TPO, anty-TG), które stopniowo uszkadzają tarczycę. W efekcie rozwija się niedoczynność tarczycy. Najczęstsze objawy:

• przewlekłe zmęczenie,

• przyrost masy ciała,

• uczucie zimna,

• suchość skóry,

• wypadanie włosów,

• obniżony nastrój.

Choroba rozwija się powoli i często przez długi czas nie daje wyraźnych objawów. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się podwyższone TSH oraz obecność przeciwciał przeciwtarczycowych.

-Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne (PTE). Zalecenia kliniczne postępowania w niedoczynności tarczycy, 2022.

-Interna Szczeklika 2023, Medycyna Praktyczna.

-Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), www.ncez.pzh.gov.pl

3. Hormony tarczycy a metabolizm - dlaczego masa ciała rośnie?

Hormony tarczycy (FT3 i FT4) regulują tempo przemiany materii. Odpowiadają za:

• zużycie energii przez komórki,

• metabolizm węglowodanów i tłuszczów,

• produkcję ciepła,

• pracę serca i układu nerwowego.

W niedoczynności tarczycy tempo przemiany materii spada nawet o kilkanaście procent. Oznacza to mniejsze zapotrzebowanie energetyczne. Jeśli sposób odżywiania się nie zmienia, łatwiej dochodzi do przyrostu masy ciała. Warto podkreślić, że sama niedoczynność rzadko jest jedyną przyczyną otyłości. Zwykle współistnieją: niska aktywność fizyczna, nadmiar kalorii oraz zaburzenia gospodarki insulinowej.

-PTE 2022.

-Interna Szczeklika 2023.

-Medycyna Praktyczna - artykuły przeglądowe dotyczące wpływu hormonów tarczycy na metabolizm.

4. Kluczowe składniki odżywcze w Hashimoto

Selen -Wspiera przekształcanie T4 w aktywne T3. Może obniżać poziom przeciwciał anty-TPO.

Jod - Niezbędny do produkcji hormonów tarczycy. W Hashimoto nie zaleca się suplementacji wysokimi dawkami bez wskazań lekarskich.

Żelazo - Niedobór może utrudniać syntezę hormonów tarczycy.

Cynk - Wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego.

Witamina D - Jej niedobór jest częsty u osób z chorobami autoimmunologicznymi.

Kwasy omega-3 - Wykazują działanie przeciwzapalne.

Zbilansowana dieta zwykle pokrywa zapotrzebowanie na te składniki. Suplementacja powinna być poprzedzona badaniami.

-Jarosz M. i wsp., Normy żywienia dla populacji Polski, NIZP-PZH 2020.-PTE 2022.

-Medycyna Praktyczna - Selen i witamina D w chorobach autoimmunologicznych.

5. Dieta przeciwzapalna jako fundament terapii żywieniowej

Hashimoto jest chorobą zapalną, dlatego dieta powinna wspierać redukcję stanu zapalnego.

Dieta śródziemnomorska jest jednym z najlepiej przebadanych modeli żywieniowych.

Charakterystyka:

• duża ilość warzyw i owoców,

• produkty pełnoziarniste,

• oliwa z oliwek jako główne źródło tłuszczu,

• ryby morskie 1 -2 razy w tygodniu,

• ograniczenie żywności wysokoprzetworzonej.

Taki sposób żywienia sprzyja stabilizacji masy ciała i poprawie parametrów lipidowych.

-NCEŻ 2023 - Talerz Zdrowego Żywienia.

-Medycyna Praktyczna - dieta śródziemnomorska w chorobach przewlekłych.

-PTE 2022.

6. Hashimoto a insulinooporność i gospodarka węglowodanowa

U części pacjentów współwystępuje:

Insulinooporność

Spowolniony metabolizm i zaburzenia hormonalne mogą sprzyjać pogorszeniu wrażliwości tkanek na insulinę.

Zalecenia:

• regularne posiłki (co 3–4 godziny),

• odpowiednia podaż białka,

• produkty o niskim lub umiarkowanym ładunku glikemicznym,

• ograniczenie cukrów prostych.

-NCEŻ - Zalecenia dietetyczne w insulinooporności.

-PTE 2022.

-Interna Szczeklika 2023.

7. Gluten i nabiał - eliminować czy nie?

Rutynowa eliminacja glutenu nie jest zalecana u wszystkich osób z Hashimoto. Wskazaniem jest współistniejąca celiakia

Eliminacja nabiału zależy od indywidualnej tolerancji. Nie ma jednoznacznych dowodów, że nabiał nasila Hashimoto u każdej osoby.

Najważniejsze jest unikanie diet eliminacyjnych bez wskazań medycznych.

-Polskie Towarzystwo Gastroenterologii 2021 - Wytyczne dotyczące celiakii.

-PTE 2022.

-Medycyna Praktyczna -Hashimoto a dieta bezglutenowa.

8. Jelita, mikrobiota i odporność

Stan jelit wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego. Zaburzenia mikrobioty mogą nasilać proces zapalny.

Wsparcie mikrobioty:

• błonnik pokarmowy,

• kiszonki,

• fermentowane produkty mleczne,

• ograniczenie cukru i żywności przetworzonej

-NCEŻ - Rola mikrobioty jelitowej w zdrowiu.

-Interna Szczeklika 2023.

-Medycyna Praktyczna - mikrobiota a choroby autoimmunologiczne.

9. Styl życia: sen, stres, aktywność fizyczna

Przewlekły stres podnosi poziom kortyzolu, co może zaburzać gospodarkę hormonalną. Niedobór snu utrudnia kontrolę masy ciała.

Rekomendacje:

• 7–9 godzin snu,

• minimum 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo,

•  redukcja stresu.

-NCEŻ -Aktywność fizyczna a zdrowie metaboliczne.

-NFZ -Programy profilaktyczne.

-PTE 2022.

10. Najczęstsze błędy dietetyczne

• bardzo restrykcyjne diety niskokaloryczne,

• nieuzasadniona eliminacja wielu grup produktów,

• nieregularne posiłki,

• brak konsultacji z dietetykiem.

Dieta powinna być indywidualna, dostosowana do wyników badań i stylu życia.-

-PTE 2022.

-NCEŻ - Racjonalne żywienie w chorobach przewlekłych.

-Interna Szczeklika 2023.

10.Podsumowanie

Dieta w Hashimoto:

• wspiera metabolizm,

• pomaga stabilizować masę ciała,

• redukuje stan zapalny,

• poprawia samopoczucie.

Nie zastępuje leczenia farmakologicznego, ale stanowi jego ważne uzupełnienie. Kluczowe jest podejście indywidualne oraz współpraca z lekarzem i dietetykiem.

11. Bibliografia

-Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne (PTE). Zalecenia kliniczne postępowania w niedoczynności tarczycy, 2022.

-Interna Szczeklika 2023, Medycyna Praktyczna.

-Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ)

-PTE 2022.

-Medycyna Praktyczna - artykuły przeglądowe dotyczące wpływu hormonów tarczycy na metabolizm.

-Jarosz M. i wsp., Normy żywienia dla populacji Polski, NIZP-PZH 2020.

-PTE 2022.

-Medycyna Praktyczna - Selen i witamina D w chorobach autoimmunologicznych.

-NCEŻ 2023 - Talerz Zdrowego Żywienia.

-Medycyna Praktyczna -dieta śródziemnomorska w chorobach przewlekłych.

-PTE 2022.

-NCEŻ - Zalecenia dietetyczne w insulinooporności.

-Interna Szczeklika 2023.

-Polskie Towarzystwo Gastroenterologii 2021 - Wytyczne dotyczące celiakii.

-Medycyna Praktyczna -Hashimoto a dieta bezglutenowa.

-NCEŻ -Rola mikrobioty jelitowej w zdrowiu.

-Interna Szczeklika 2023.

-Medycyna Praktyczna - mikrobiota a choroby autoimmunologiczne.

-NCEŻ - Aktywność fizyczna a zdrowie metaboliczne.

-NFZ - Programy profilaktyczne.

-NCEŻ - Racjonalne żywienie w chorobach przewlekłych.